Rsync ile Dosya Yedekleme ve Senkronizasyon Rehberi

Rsync, Linux ve Unix tabanlı sistemlerde dosyaları yedeklemek, kopyalamak veya iki dizin arasında senkronize etmek için kullanılan güçlü ve hızlı bir araçtır. Özellikle sistem yöneticileri tarafından uzaktaki sunucularla veri eşitleme, yedekleme otomasyonu ve ağ üzerinden güvenli transfer işlemleri için tercih edilir.

Rsync Nedir?

Rsync (Remote Sync), iki dosya veya dizin arasındaki farkları tespit ederek yalnızca değişen verileri kopyalar. Bu sayede bant genişliğini ve zamanı minimumda kullanır.

Rsync’in Temel Özellikleri

• Fark bazlı dosya transferi (delta-transfer)
• SSH üzerinden güvenli bağlantı desteği
• İzinler, sahiplik ve zaman damgalarının korunması
• Yedekleme ve senkronizasyon için esnek seçenekler
• Otomatik görev planlama (cron) entegrasyonu

Rsync Kurulumu

Rsync, çoğu Linux dağıtımında varsayılan olarak bulunur. Eğer sisteminizde yoksa şu komutlarla kurabilirsiniz:

# Debian/Ubuntu
sudo apt install rsync

# CentOS/RHEL
sudo yum install rsync

Rsync Komutunun Temel Söz Dizimi

rsync [seçenekler] kaynak hedef

Örnek:

rsync -av /home/user/docs/ /mnt/backup/docs/

Bu komut, belirtilen klasörü tüm alt dizinleriyle birlikte hedef dizine senkronize eder.

Yaygın Rsync Parametreleri

Uzak Sunucuya Yedekleme (SSH Üzerinden)

Rsync’in en güçlü özelliklerinden biri, verilerin uzak bir sunucuya güvenli şekilde aktarılabilmesidir.

rsync -avz -e ssh /var/www/ user@remote-server:/backup/www/

Bu komut, yerel /var/www/ klasörünü uzaktaki sunucuda /backup/www/ dizinine senkronize eder.

İki Yönlü Senkronizasyon

Rsync tek yönlü çalışır, ancak karşılıklı eşitleme yapmak için iki komut birlikte kullanılabilir:

# Yerelden uzağa
rsync -av /data/ user@server:/data/

# Uzaktan yere
rsync -av user@server:/data/ /data/

Belirli Dosyaları Hariç Tutma

--exclude parametresiyle yedekleme dışı bırakılacak dosya veya klasörleri belirtebilirsiniz.

rsync -av --exclude='*.log' /var/www/ /backup/www/

Bu komut, “.log” uzantılı dosyaları kopyalama dışı tutar.

Yedekleme Planlama (Cron ile)

Rsync işlemlerini düzenli aralıklarla otomatikleştirmek için cron job oluşturabilirsiniz:

crontab -e

Örnek: Her gece saat 02:00’de yedekleme

0 2 * * * rsync -avz /var/www/ /mnt/backup/www/ >> /var/log/rsync.log 2>&1

Yedekleme Doğrulama

Transfer sonrası dosyaların bütünlüğünü doğrulamak için “checksum” karşılaştırması yapılabilir:

rsync -avc /source/ /destination/

-c parametresi, dosya içeriklerinin hash karşılaştırmasını yapar.

Rsync ile Snapshot Yedekleme

Rsync, hard link yöntemiyle disk alanından tasarruf ederek anlık görüntü (snapshot) yedeklemeleri de oluşturabilir:

rsync -a --link-dest=/backup/previous /data/ /backup/$(date +%F)/

Bu yöntemle yalnızca değişen dosyalar kopyalanır, diğerleri hard link olarak kalır.

Performans İpuçları

• “–partial” parametresi, kesintili transferlerde devam etme olanağı sağlar.
• “–bwlimit=1000” parametresiyle maksimum bant genişliği sınırı koyabilirsiniz.
• Yüksek dosya sayılı ortamlarda “–inplace” parametresi disk alanı kullanımını azaltır.

Rsync vs SCP: Fark Nedir?

• SCP: Her seferinde tüm dosyayı yeniden aktarır.
• Rsync: Sadece değişen bölümleri kopyalar, çok daha hızlıdır.
• Rsync ayrıca yedekleme, senkronizasyon ve hata toleransı için daha gelişmiştir.

Sonuç

Rsync, dosya yedekleme ve senkronizasyon işlemlerinde hem esneklik hem de hız sunan güçlü bir araçtır. Özellikle kurumsal sistemlerde verilerin güvenli bir şekilde yedeklenmesi için vazgeçilmezdir. HostLigo Linux Hosting ve VDS Sunucular üzerinde Rsync tabanlı otomatik yedekleme çözümleriyle verilerinizi her zaman güvende tutabilirsiniz.