CentOS / Ubuntu Üzerinde Swap Alanı Nasıl Oluşturulur?

Swap alanı, fiziksel RAM dolduğunda işletim sisteminin disk üzerinde geçici bellek (sanal RAM) kullanmasına olanak tanıyan bir mekanizmadır. Özellikle düşük RAM’li VPS veya VDS sunucularda sistemin kararlılığını korumak ve uygulamaların “Out of Memory (OOM)” hatası vermesini önlemek için swap alanı kritik öneme sahiptir. Bu rehberde hem CentOS hem de Ubuntu sistemlerinde swap alanı oluşturma, etkinleştirme ve kalıcı hale getirme adımlarını bulabilirsiniz.

1. Swap Alanı Nedir?

Swap, RAM dolduğunda devreye giren disk tabanlı sanal bellektir. Ancak disk erişim hızı RAM’den çok daha yavaş olduğu için performans amaçlı değil, sistem kararlılığı için kullanılır.

2. Mevcut Swap Alanını Kontrol Etme

Önce sisteminizde swap alanı olup olmadığını kontrol edin:

swapon --show
free -h

Eğer çıktı boşsa sistemde swap aktif değildir.

3. Swap Dosyası Oluşturma

Diskte swap için ayrılacak alanı belirleyin (örneğin 2GB):

sudo fallocate -l 2G /swapfile

Eğer fallocate desteklenmiyorsa alternatif:

sudo dd if=/dev/zero of=/swapfile bs=1M count=2048

4. Güvenlik İzinleri Ayarlama

Swap dosyasının sadece root tarafından erişilebilir olması gerekir:

sudo chmod 600 /swapfile

5. Swap Alanını Etkinleştirme

Dosyayı swap olarak biçimlendirin ve aktif hale getirin:

sudo mkswap /swapfile
sudo swapon /swapfile

Aktif olduğunu doğrulamak için:

swapon --show
free -h

6. Swap Alanını Kalıcı Hale Getirme

Sistemin yeniden başlatıldığında swap’ın otomatik olarak yüklenmesi için /etc/fstab dosyasına satır ekleyin:

sudo nano /etc/fstab

Dosyanın sonuna şu satırı ekleyin:

/swapfile none swap sw 0 0

7. Swappiness Değerini Ayarlama

Swappiness, sistemin RAM dolmadan swap kullanımına geçme eğilimini belirler. 0–100 arası değer alır.

cat /proc/sys/vm/swappiness
sudo sysctl vm.swappiness=10

Kalıcı hale getirmek için /etc/sysctl.conf dosyasına ekleyin:

vm.swappiness=10

8. Swap Prioritesini (Öncelik) Ayarlama

Eğer birden fazla swap alanı varsa, hangi swap’ın önce kullanılacağını belirleyebilirsiniz:

sudo swapon --priority 10 /swapfile

9. Swap Alanını Devre Dışı Bırakma

Swap alanını devre dışı bırakmak için:

sudo swapoff /swapfile

Kalıcı olarak kaldırmak istiyorsanız /etc/fstab içindeki satırı silin.

10. LVM Üzerinde Swap Partition Oluşturma (Alternatif)

Eğer LVM kullanıyorsanız swap’ı disk bölümü olarak da tanımlayabilirsiniz:

lvcreate -L 2G -n swap_1 vg_main
mkswap /dev/vg_main/swap_1
swapon /dev/vg_main/swap_1

11. Swap Boyutunu Dinamik Artırma

Ek bellek ihtiyacı olduğunda swap dosyasını büyütebilirsiniz:

sudo swapoff /swapfile
sudo dd if=/dev/zero of=/swapfile bs=1M count=4096
sudo chmod 600 /swapfile
sudo mkswap /swapfile
sudo swapon /swapfile

12. Performans ve En İyi Uygulamalar

• Swap boyutu genellikle RAM’in 1 ila 2 katı kadar önerilir.
• SSD üzerinde swap kullanımı mümkündür ancak aşırı yazma ömrünü azaltabilir.
• RAM artırımı mümkünse swap kullanımı minimumda tutulmalıdır.

Sonuç

Swap alanı oluşturmak, özellikle düşük bellekli Linux sunucularda sistem kararlılığı ve uygulama sürekliliği için önemlidir. CentOS ve Ubuntu üzerinde birkaç basit komutla swap etkinleştirilebilir ve kalıcı hale getirilebilir. Daha profesyonel altyapılar için swap, RAM, CPU ve disk IO limitlerinin dengeli yönetildiği HostLigo VDS veya Premium VDS çözümleri önerilir.