CentOS / Ubuntu Üzerinde Swap Alanı Nasıl Oluşturulur?

Swap alanı, fiziksel RAM yetersiz kaldığında sistemin belleği disk üzerinde geçici olarak genişletmesini sağlayan sanal bellek (virtual memory) bölümüdür. Özellikle düşük bellekli sanal sunucularda (VDS/VPS) swap alanı sistem kararlılığı açısından kritik öneme sahiptir. Bu makalede, hem CentOS hem de Ubuntu dağıtımlarında swap alanının oluşturulması, etkinleştirilmesi ve optimize edilmesi adım adım anlatılmaktadır.

1. Swap Alanı Nedir?

Swap, RAM dolduğunda sistemin çalışmaya devam etmesini sağlayan diskteki özel bir alandır. RAM kadar hızlı olmasa da, sistemin çökmesini veya “Out of Memory (OOM)” hatalarını önler.

• RAM tam dolduğunda aktif olur.
• Disk üzerinde çalıştığı için erişim daha yavaştır.
• Genellikle sistem RAM miktarının 1–2 katı büyüklükte tanımlanır.

2. Mevcut Swap Alanını Kontrol Etme

Sistemde aktif bir swap alanı olup olmadığını öğrenmek için:

swapon --show

Alternatif olarak:

free -h

Bu komut, toplam, kullanılan ve boş RAM ile swap miktarını gösterir.

3. Swap Dosyası Oluşturma

Yeni bir swap alanı oluşturmak için aşağıdaki adımları izleyin:

sudo fallocate -l 2G /swapfile
sudo chmod 600 /swapfile
sudo mkswap /swapfile
sudo swapon /swapfile

Bu adımlar:

• fallocate – 2 GB’lık bir dosya oluşturur.
• chmod 600 – Dosyayı sadece root erişimine açar.
• mkswap – Dosyayı swap olarak biçimlendirir.
• swapon – Swap alanını etkinleştirir.

4. Swap Alanını Kalıcı Hale Getirme

Yeniden başlatma sonrasında swap alanının aktif olması için /etc/fstab dosyasına satır eklenmelidir:

echo '/swapfile none swap sw 0 0' | sudo tee -a /etc/fstab

5. Swap Kullanım Oranını Ayarlama (Swappiness)

Linux çekirdeği, RAM dolmadan swap alanını kullanmaya başlayabilir. Bu davranışı kontrol eden değer swappiness’tir.

Mevcut değeri görmek için:

cat /proc/sys/vm/swappiness

Genellikle 60’tır. 10–20 arası değerler, swap kullanımını azaltarak RAM kullanımını öncelikli hale getirir.

sudo sysctl vm.swappiness=20

Kalıcı yapmak için /etc/sysctl.conf dosyasına ekleyin:

vm.swappiness=20

6. Swap Dosyasını Silme veya Devre Dışı Bırakma

Swap alanını kaldırmak için:

sudo swapoff /swapfile
sudo rm /swapfile

Ardından /etc/fstab dosyasındaki satırı silin.

7. Swap Boyutu Seçim Rehberi

8. Performans Optimizasyonu

• Swap’ı SSD üzerinde tanımlamak erişim hızını artırır.
• Yoğun disk IO’su olan sistemlerde zram modülü tercih edilebilir.
• Özellikle HostLigo VDS kullanıcıları için swap optimizasyonu, kaynak verimliliğini artırır.

9. Swap Durumunu İzleme

Gerçek zamanlı swap kullanımını görmek için:

vmstat 1

Bu komut, CPU, RAM, IO ve swap trafiğini 1 saniyelik aralıklarla gösterir.

10. Sonuç

Swap alanı, özellikle sınırlı RAM’e sahip sunucularda sistem kararlılığını korur. Doğru yapılandırıldığında, beklenmeyen RAM taşmalarında sistem çökmeden çalışmaya devam eder. Swap boyutunun mantıklı seçimi ve swappiness ayarıyla optimum performans elde edilebilir. Kurumsal projelerde yüksek kararlılık için HostLigo Linux Hosting altyapısı, swap yönetimi dâhil gelişmiş kaynak optimizasyonu sunar.