“Disk Full” Hatası Aldığınızda Gereksiz Dosyaları Nasıl Temizlersiniz?

Linux sistemlerde “Disk Full” veya “No space left on device” hatası, depolama alanının tamamen dolduğu anlamına gelir. Bu durumda sistem log yazamaz, servisler çalışmaz ve uygulama verileri zarar görebilir. Bu rehberde, disk doluluğunu analiz etmek, gereksiz dosyaları bulmak ve güvenli bir şekilde temizlemek için uygulanabilecek adımları açıklıyoruz.

1. Disk Doluluk Oranını Kontrol Etme

İlk olarak, hangi disk veya bölümün dolduğunu görmek için aşağıdaki komutu çalıştırın:

df -h

Çıktıda “Use%” değeri %100 olan bölümler, temizleme gerektiren kısımlardır. Özellikle /var ve /tmp dizinleri en çok dolan alanlardır.

2. En Fazla Yer Kaplayan Dizinleri Bulma

Disk doluluğunun kaynağını tespit etmek için:

sudo du -h --max-depth=1 /var | sort -hr | head -10

Bu komut, /var dizininde en fazla yer kaplayan 10 klasörü listeler. Alternatif olarak sistem genelinde:

sudo du -xh / | sort -hr | head -20

3. Log Dosyalarını Temizleme

Log dosyaları özellikle /var/log dizininde hızla büyüyebilir. Şu adımları izleyin:

sudo du -sh /var/log/*

Belirli logları temizlemek için:

sudo truncate -s 0 /var/log/syslog
sudo truncate -s 0 /var/log/auth.log
sudo journalctl --vacuum-size=200M

Uyarı: Tüm logları silmek yerine sadece aşırı büyüyenleri sıfırlayın.

4. Geçici (Temp) Dosyaları Temizleme

Geçici dizinlerdeki dosyalar genellikle güvenle silinebilir:

sudo rm -rf /tmp/*
sudo rm -rf /var/tmp/*

Otomatik temizlik için systemd’nin “tmpfiles” servisini kullanın:

sudo systemd-tmpfiles --clean

5. Eski Çekirdek (Kernel) Dosyalarını Silme

Eski kernel versiyonları da büyük yer kaplayabilir. Mevcut kernel sürümünü öğrenin:

uname -r

Ardından eski sürümleri kaldırın:

sudo apt autoremove --purge

6. Paket Önbelleğini Temizleme

APT veya YUM paket yöneticilerinin cache dizinleri doluluk yaratabilir.

# Debian/Ubuntu
sudo apt clean
sudo apt autoclean

# CentOS/RHEL
sudo yum clean all

7. Kullanılmayan Snap Paketlerini Kaldırma

Ubuntu sistemlerinde Snap geçmiş sürümleri gereksiz yer kaplar:

sudo du -h /var/lib/snapd/snaps
sudo snap list --all | awk '/disabled/{print $1, $3}' | while read snapname revision; do sudo snap remove "$snapname" --revision="$revision"; done

8. Journal Log Boyutunu Sınırlama

Systemd loglarının disk tüketimini sınırlandırmak için:

sudo nano /etc/systemd/journald.conf

Aşağıdaki satırları ekleyin veya düzenleyin:

SystemMaxUse=500M
SystemMaxFileSize=50M

Değişiklik sonrası servisi yeniden başlatın:

sudo systemctl restart systemd-journald

9. Büyük Dosyaları Bulma

Sunucuda en büyük dosyaları listelemek için:

sudo find / -type f -size +500M -exec ls -lh {} \; | sort -k 5 -rh | head -10

Bu yöntemle büyük yedek, log veya geçici dosyaları hızlıca tespit edebilirsiniz.

10. Kullanılmayan Yedekleri (Backup) Gözden Geçirme

Otomatik yedekleme sistemleri (ör. Plesk, cPanel, rsync) eski veya gereksiz yedekleri bırakabilir. Plesk kullanıcıları için:

/var/lib/psa/dumps/

Buradaki geçmiş yedekleri manuel olarak silebilirsiniz.

11. Disk Temizleme Araçları

• ncdu: Disk kullanımını interaktif olarak analiz etmek için en etkili araçtır.

sudo apt install ncdu -y
sudo ncdu /

12. Disk Alanı Takibi ve İzleme

Otomatik doluluk uyarıları almak için izleme araçlarını kullanabilirsiniz:

• Netdata, Zabbix veya Grafana gibi izleme araçları ile disk kullanımını grafiksel olarak takip edin.
• Logrotate ve systemd-templog servislerini etkin tutarak büyüyen logları otomatik yönetin.

Sonuç

“Disk Full” hatası kritik bir durumdur ancak düzenli bakım ve izleme ile kolayca önlenebilir. Log dosyaları, cache’ler ve eski çekirdekler en sık disk dolduran unsurlardır. Sistem yöneticileri için temel kural, temizlik işlemlerini rastgele değil kontrollü şekilde yapmaktır. Uzun vadeli çözüm için HostLigo’nun Premium VDS hizmetleri, yüksek I/O performansı ve otomatik izleme özellikleriyle daha kararlı bir sistem sağlar.